A+ A A-

Հայ մշակութային հուշարձանների ոչնչացումը և հայ արվեստի պատմության խեղաթյուրումը Ադրբեջանի կողմից

հուշարձանների ոչնչացումՆերկայիս Ադրբեջանի Հանրապետությունը, որն իրականում ծագել է պատմական Հայաստանի Արցախ, Ուտիք, Փայտակարան նահանգների, Նախիջևանի երկրամասի, իսկ մինչ Արցախյան հերոսամարտը նաև Սյունիք նահանգի Քաշաթաղ, Քաշունիք և Կովկասյան գավառների` Հայաստանից օտարման ու Ադրբեջանին բռնակցելու արդյունքում, իր կազմավորման առաջին տարիներից ի վեր հակահայկական քարոզչություն է ծավալում պետական մակարդակի վրա: Հարկ է նշել կարևոր մի փաստ ևս. «Ադրբեջան» անվանումն անգամ ադրբեջանցիների հնարածը չէ. իրականում այն պատմական Իրանի «Ատրպատական» նահանգի անունն է, որը բառիս բուն իմաստով գողացվել է` ելնելով հեռուն գնացող քաղաքական նկրտումներից: Ադրբեջանցիների քայլերն ուղղված են գերազանցապես հայ մշակույթի և պատմության փաստերի խեղմանը, ինչի շնորհիվ Ադրբեջանը նպատակ է դրել միջազգային հանրությանը ներկայանալ` որպես դարավոր հարուստ պատմություն ունեցող բնիկ ժողովուրդ` հայերի ու հայկական մշակութային ժառանգության
Խծկոնքի վանք
նկատմամբ հանցանքները կոծկելով: 1960-ականներից սկսած` Ադրբեջանում, առանց որևէ հիմնավորումների, հայկական մի շարք կոթողներ ու խաչքարեր, որոնք միանշանակ տարբեր դարաշրջաններում ստեղծել են հայերը, «աղվանական» անվանվեցին, իսկ ավելի վաղ` «ադրբեջանական» պիտակն են ստացել իրականում թյուրքական, քրդական ցեղերի, պարսիկ խաների, կովկասյան թաթարների կողմից կառուցված, առավել փոքր թիվ կազմող մզկիթները, ապարանքները, դամբարանները և այլն:
Հայկական և ընդհանրապես քրիստոնեական վանքերի ավիրումն Ադրբեջանում ծայր առավ 1920-1940-ականներին, իսկ 1950-1960-ականներին, երբ խորհրդային իշխանությունը հրաժարվել էր ամեն տեսակի պաշտամունքային հուշարձանների դեմ իրականացվող պայքարից, Ադրբեջանում արդեն իսկ պետական հովանու ներքո նոր թափ առավ հայ միջնադարյան հուշարձանների ոչնչացումը: Ավելին, 1960-ականների վերջերից սկսած` ադրբեջանցի պատմաբանները, արվեստաբանները, ճարտարապետներն ու լրագրողները դարձան քաղաքական հատուկ պատվերով աշխատող կամակատարներ` միաձայն «աղվանական» հռչակելով մինչև 17-րդ դարը կառուցված հայկական բոլոր հուշարձանները (նկատի ունեն 4-րդ դարից ի վեր հայ առաքելադավան, սակայն 10-րդ դարից հետո պատմության թատերաբեմը լքած և այլևս որևէ սկզբնաղբյուրով չվկայվող աղվանական ցեղերին): Հայ մշակույթի կոթողների ոչնչացումն ու հայպատմության փաստերի խեղաթյուրումն Ադրբեջանում շարունակվում է մինչ օրս: Այնուհանդերձ, բոլոր փաստերը խոսում են` ի օգուտ մեզ` հայերիս, պարզապես դրանց մասին պետք է պարբերաբար բարձրաձայնել: Նշեմ մի քանի հուշարձանների մասին, որոնք ամբողջովին կամ մասամբ ավիրվել են ադրբեջանցիների կողմից.
ա. 1301 թվականին Ծար գյուղում հիմնված Գետամիջո հայկական վանքը, որը, համաձայն լուսանկարների, կանգուն է եղել մինչև 1950-ականները, այժմ հիմնահատակ քանդված է, ադրբեջանցիներն օգտագործել են դրա քարե բեկորները` որպես շինանյութ կից գյուղի տների համար
Սբ. Կարապետ վանքբ. Քաշաթաղի շրջանում Սիմեոն Լալազարյանցի միջոցներով 1867 թվականին կառուցված Որոտան գետի վրայի կամուրջը, որի վրայից բիրտ կերպով քերել են հայերենով գրված շինարարական արձանագրությունը
գ. Շամախու շրջանի Մեյսարու վանքը, որը պայթեցվել է ադրբեջանցիների կողմից 1978 թվականին, նաև Հյուսիսային Արցախի Գետաբնակ տեղանքի Ս. Սարգիս եկեղեցին, որը հաջողվել է լուսանկարել 1982 թվականի դեկտեմբերին անխնա քանդելու ընթացքում, և 1980-ականների ավարտին, երբ հիմնահատակ քանդել են
Պետք է շեշտել նշանակալից մի փաստ ևս. Ադրբեջանի պետական մարմինների հրահանգով Արցախյան ազատամարտի ընթացքում ադրբեջանցիներն ավիրել են նույնիսկ կարճ ժամանակով իրենց տնօրինության ներքո անցած հայկական տարածքներում տեղակայված հուշարձանները և նման անփառունակ գործերին մասնակից են եղել երկրի ռազմական ուժերը:{jacomment on}

Տարածաշրջան - Like

Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական տեղադրումը այլ կայքերում կամ հեռուստառադիոընթերցումն առանց liberal.am-ի թույլտվության արգելվում է: Էլ. փոստ` blog@liberal.am:
blog.liberal.am | 2011-2012 © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:

Joomla! Debug Console

Session

Profile Information

Memory Usage

Database Queries